Hoe schoon is schoon?
Als mensen bacteriën met het blote oog zouden kunnen zien, zou ons beeld van de werkelijkheid radicaal veranderen. De wereld om ons heen, die nu ‘schoon’ lijkt, zou veranderen in een levend tapijt van bewegende organismen.
Gelukkig kunnen we dit niet zien, maar we kunnen het wel meten!
Binnen project Hoe Schoon Is Schoon (HSIS) wordt de aanwezigheid van organisch materiaal (viezigheid) gemeten met behulp van een ATP-meter. ATP (adenosinetrifosfaat) is een stof die voorkomt in organische vervuiling en micro-organismen. Door ATP-metingen uit te voeren op verschillende voorwerpen en oppervlakken — zoals zorgmaterialen, cliëntgebonden items en afdelingsgebonden voorzieningen — ontstaat een objectief beeld van de schoonmaakkwaliteit.
Wanneer de kwaliteit van schoonmaak goed is, verklein je de kans dat een introductie van een ziekteverwekker leidt tot snelle verspreiding. Hoe schoon is schoon helpt zorgorganisaties om inzicht te krijgen in die kwaliteit en te bespreken waar nog verbetering nodig is.
Alle zorginstellingen die willen weten hoe het ervoor staat met de infectiepreventie kunnen ATP metingen uitvoeren. Momenteel biedt Rezisto project HSIS aan bij langdurige zorginstellingen in de ouderenzorg.
De schoonmaak audit ‘hoe schoon is schoon’ heeft tot doel het onzichtbare zichtbaar te maken en wil aangrijpingspunten aanbieden waardoor je gericht kunt verbeteren.
Even technisch: organisch materiaal (materiaal dat van oorsprong afkomstig is van levende wezens) bevat adenosine trifosfaat (ATP). Dit ATP kunnen we meten door het in een chemische reactie licht te laten produceren. Dat licht meet je. Hoe meer licht, hoe meer ATP, hoe meer vervuiling.
Je gaat met een watje over een vastgesteld oppervlakte van een voorwerp en neemt hiermee ATP op in het watje. Dit watje gaat in een buisje, waarin de chemische reactie plaatsvindt. Vervolgens gaat buisje in de meter en heb je binnen 30 seconden een resultaat.
De HSIS resultaten geven richting aan verbetering, samenwerking en leren.
HSIS houdt in dat je minimaal 1x per jaar ATP metingen uitvoert op, minimaal 2 en maximaal 4 afdelingen, volgens de project-handleiding. En je neemt deel aan de terugkombijeenkomst waar we resultaten gezamenlijk bespreken.
De projectcoördinator zal je adviseren hoe je dit het beste kunt vormgeven.
Je kunt via Rezisto een ATP meter lenen, of je maakt gebruik van een eigen ATP meter (mitst dit de 3M Clean-Trace luminometer LX25 is).
Hoe voer ik een ATP meting uit?
Ook krijg je een instructie van iemand met ervaring in het uitvoeren van ATP metingen. Het is absoluut niet moeilijk, dus al snel kun je samen, of zelfstandig metingen uitvoeren. Werk altijd volgens de afspraken van het project, anders is het niet mogelijk om je resultaten te vergelijken met andere organisaties.
Vragen of wil je meedoen aan “Hoe Schoon Is Schoon”, neem dan contact op met contact@rezisto.nl
Toolkit HSIS ouderenzorg:
- Handleiding
- Bijlage 1: lijst oppervlakken HSIS ouderenzorg
- Bijlage 2: invulformulier HSIS ouderenzorg
- Bijlage 3: uitleg bloxplot
- Bijlage 4: pictogrammen voor rapportage
- Instructie ATP meter: https://www.youtube.com/watch?v=UUev4tlTyIo
De uniforme audit van de schoonmaak in de ziekenhuizen is gebaseerd op het meten van de aanwezigheid van organisch materiaal met behulp van ATP metingen. De aanwezigheid van veel organisch materiaal is een sterke indicatie voor het niet schoon zijn van een oppervlakte.
In de audit wordt op een aantal gestandaardiseerde oppervlakten in een verpleegafdeling de hoeveelheid ATP gemeten. Deze meting wordt verwerkt in een boxplot zodat te zien is welk deel van de metingen scoren onder de ‘schoon’ grens van 1000 RLU. Voor het uitvoeren van deze audit zijn de volgende hulpmiddelen beschikbaar:
- Een handreiking voor de uitvoering van de audit, inclusief een toelichting op de dataverwerking (zowel in pdf als in ppt.)
- De meetlijsten voor de ATP metingen
- Een aanvullende vragenlijst
- Het geanonimiseerde rapport van de Brabantse audit
- Drie achtergrondartikelen
Succesfactoren voor het uitvoeren van deze audit in een project met meerdere ziekenhuizen waren:
- Het gezamenlijk komen tot het overzicht van de te meten punten
- Het met elkaar meekijken bij de audit en zo ook van elkaar leren
- Het met elkaar bespreken van de resultaten
- Een verbindende, deskundige en enthousiasmerende projectleider
Voor regio’s die zelf aan de slag willen met het uitvoeren van deze audit is het goed om te weten dat de dataverwerking enige kennis van statistiek en SPSS vereist. In de handleiding is hierop een toelichting gegeven. Het verdient echter aanbeveling om hiervoor iemand in de projectgroep te betrekken die de nodige statistische basiskennis bezit.