Aanpak onterechte registraties antibiotica allergie in de eerste lijn
Wat is het doel van de aanpak?
In de eerste lijn staat bij 0,5 tot 3% van de Nederlandse bevolking een antibiotica allergie geregistreerd in hun elektronisch dossier. In het ziekenhuis heeft zo’n 10 tot 20% een antibiotica allergie registratie. Een penicilline allergie is hierbij het meest voorkomend. Uit onderzoek blijkt dat 80 tot 90% van deze registraties onjuist is en het dus niet gaat om een allergie.
Dit leidt tot meer en onnodig gebruik van tweede keuze, vaak breedspectrum, antibiotica. Het gebruik van deze middelen draagt bij aan de ontwikkeling van antibioticaresistentie en resulteert in een minder effectievere behandeling en over het algemeen meer bijwerkingen en hogere zorgkosten.
In het antibiotica (AB) allergie ontlabeling project zijn onterechte registraties in huisartsenpraktijken opgespoord en verwijderd. De werkwijze is 2023 tot en met 2025 door Rezisto uitgevoerd in samenwerking het Elisabeth TweeSteden ziekenhuis in alle regio’s van Noord-Brabant. In het tabblad hieronder is meer te lezen over de resultaten.
Na 2025 is dit project afgerond en wordt het niet meer uitgevoerd door Rezisto. In het tabblad hieronder is meer te lezen over het uitvoeren van dit project als zorgnetwerk of huisartsenpraktijk. Ook is het als huisarts mogelijk een FTO te krijgen van Rezisto over Penicilline-allergie ontlabelen.
Wil je meer weten? Neem dan contact op via ProjectDelabelen@amphia.nl of Contact@Rezisto.nl.
In de onderstaande tabel lees je de resultaten van het Antibiotica-allergie Ontlabelproject van 2023 t/m 2025 en het totaal:
2023
In regio Tilburg en Den Bosch namen in 2023 in totaal 19 huisartsenpraktijken deel aan het project. In deze praktijken staan 83.102 patiënten ingeschreven.
2.498 dossiers (3,01%) met een antibiotica allergie label zijn gevonden.
1.032 patiënten (41,3%) stuurden een ingevulde vragenlijst retour.
861 patiënten (83,4%) hadden een onterecht allergie label.
8 patiënten (0,8%) hadden een terecht allergie label.
Van 163 patiënten (15,8%) was geen conclusie mogelijk op basis van de antwoorden.
64 patiënten (39,3%)namen deel aan een huidtest.
6 patiënten hadden een positieve huidtest.
2024
In regio Eindhoven namen in 2024 in totaal 22 huisartsenpraktijken deel aan het project. In deze praktijken staan 113.660 patiënten ingeschreven.
2.604 dossiers (2,4%) met een antibiotica allergie label zijn gevonden.
1.053 patiënten (40,4%) stuurden een ingevulde vragenlijst retour.
862 patiënten (81,7%) hadden een onterecht allergie label.
66 patiënten (8,6%) hadden een terecht allergie label.
Van 114 patiënten (10,7%) was geen conclusie mogelijk op basis van de antwoorden.
2025
In regio Breda en Roosendaal namen in 2025 in totaal 26 huisartsenpraktijken deel aan het project. In deze praktijken staan 112.149 patiënten ingeschreven.
3.174 dossiers (2,8%) met een antibiotica allergie label zijn gevonden.
1.443 patiënten (45,5%) stuurden een ingevulde vragenlijst retour.
1.235 patiënten (85,6%) hadden een onterecht allergie label.
119 patiënten (8,2%) hadden een terecht allergie label.
Van 82 patiënten (5,7%) was geen conclusie mogelijk op basis van de antwoorden.
Dit project zelf uitvoeren? Dat kan! Met behulp van de onderstaande Toolkit kun je dit project zelf in je eigen regio uitvoeren. Het stappenplan legt per onderdeel uit hoe dit is uitgevoerd. De andere bestanden zijn hulpmiddelen voor het uitvoeren van het project. Vragen en/of opmerkingen? Stuur een bericht naar ProjectDelabelen@amphia.nl
Toolkit voor zorgnetwerken
Stappenplan Project Antibiotica-Allergie Ontlabelen in de 1e lijn
Informatie deelnemende praktijken 2025
Onlinebijeenkomst Project Delabelen 9-4-2025
Instructies extractie patiëntendossiers 2025
Nederlands: AB Allergievragenlijst 2025 en Engels: AB Allergy Questionnaire 2025
Uitnodiging deelname vragenlijst 2025
Verzoek invullen vragenlijst patiënt
Brief label conclusie ontlabelen
Brief label conclusie label 2 jaar verwijderen
Brief label conclusie label ongewijzigd (onvoldoende informatie)
Brief label conclusie label ongewijzigd (ernstige reactie)
Geneesmiddelprovocatietest
Financiele_gegevens_huisartsenpraktijk_ABontlabelen
Financiele_gegevens_apotheek_ABontlabelen
Vragen evaluatieformulier deelnemende praktijken
Stappen van het project samengevat
Als zorgnetwerk faciliteer je de huisartsenpraktijken bij het uitvoeren van het project. Hieronder volgt een globale opsomming van de stappen:
- Werven van de praktijken. Hierbij kun je de praktijken een vergoeding aanbieden.
- Het organiseren van 2 online bijeenkomsten aan het begin en einde van het project.
- Aanreiken van materialen over het identificeren van patiëntendossiers met een penicilline-allergieregistratie in het huisartsen informatiesysteem (tip om hiervoor een huisarts of apotheker op te nemen in de werkgroep).
- Aanreiken van vragenlijsten die de patiënt gaat invullen.
- Eventueel aanbieden vragenlijsten te versturen naar patiënten.
- Deskundigen de ingevulde vragenlijst laten beoordelen (tip om hiervoor minimaal 1 iemand op te nemen in de werkgroep).
- De beoordelingen verwerken in een bestand per praktijk, met conclusie over het label en antwoorden van de patiënt op de vragenlijst.
- Eventueel aanbieden de terugkoppeling te versturen naar patiënten.
- Helpen met het beantwoorden van patiëntvragen.
- Optioneel een huidtest en/of een antibioticaprovocatietest aanbieden aan patiënten waarbij een allergie niet is uitgesloten of het label niet verwijderd willen hebben. (Rezisto is hier na 2023 mee gestopt doordat de kosten uit verhouding waren met het resultaat. De praktijken kunnen dit eventueel zelf op eigen initiatief organiseren).
Dit project zelf uitvoeren? Dat kan! Met behulp van de onderstaande Toolkit kun je dit project zelf in je eigen regio uitvoeren. Het stappenplan legt per onderdeel uit hoe dit is uitgevoerd. De andere bestanden zijn hulpmiddelen voor het uitvoeren van het project. Vragen en/of opmerkingen? Stuur een bericht naar ProjectDelabelen@amphia.nl
Rezisto organiseert ook een FTO over Penicilline Allergie Ontlabelen. Neem bij interesse contact op met Contact@Rezisto.nl.
Toolkit voor huisartsenpraktijken
Stappenplan Project Antibiotica-Allergie Ontlabelen in de 1e lijn voor huisartsen
Instructies extractie patiëntendossiers 2025
Nederlands: AB Allergievragenlijst 2025 en Engels: AB Allergy Questionnaire 2025
Uitnodiging deelname vragenlijst 2025
Verzoek invullen vragenlijst patiënt
Brief label conclusie ontlabelen
Brief label conclusie label 2 jaar verwijderen
Brief label conclusie label ongewijzigd (onvoldoende informatie)
Brief label conclusie label ongewijzigd (ernstige reactie)
Geneesmiddelprovocatietest
Stappen van het project samengevat
Hieronder volgt een globale opsomming van de stappen die je als huisartsenpraktijk doorloopt:
- Het identificeren van patiëntendossiers met een penicilline-allergieregistratie in het huisartsen informatiesysteem.
- Het benaderen van deze patiënten met een vragenlijst.
- Deze vragenlijst beoordelen middels de SWAB-richtlijn (voor de beoordeling kan gebruik worden gemaakt van Farmacopedia.nl, en voor meer kennis over pencilline-allergiën en type allergische reacties kan de E-learning van Boerhaaven gratis worden gevolgd).
- De beoordelingen in een overzicht zetten met conclusie en antwoorden van de patiënt op de vragen.
- Terugkoppeling geven aan de patiënten.
- Het beantwoorden van vragen van patiënten.
- Optioneel een huidtest en/of een antibioticaprovocatietest aanbieden aan patiënten waarbij een allergie niet is uitgesloten of het label niet verwijderd willen hebben.
Hieronder volgt een uitlegvideo opgenomen met de allergoloog en infectioloog van het Antibiotica-allergie Ontlabelproject van Rezisto.